Η οικονομική κρίση σηματοδοτεί το τέλος της επιδοτούμενης γεωργίας και αναδεικνύει τη σημασία της επιχειρηματικότητας και των φορέων που την στηρίζουν. Η ελληνική γεωργία πρέπει να επαναπροσδιορίσει τον ρόλο της σε σχέση με την ελληνική οικονομία και κοινωνία αλλά και με την παγκόσμια οικονομία καθώς η «μεσογειακή διατροφή» και η αειφόρος ανάπτυξη αποτελούν πρώτη προτεραιότητα στις πολιτικές υγείας αλλά και στις προτιμήσεις των καταναλωτών. Η ελληνική γεωργία έχει ανάγκη από ένα όραμα που θα τη βγάλει από το τέλμα της επιδότησης και θα την τοποθετήσει στη θέση που της αξίζει πραγματικά στο σύγχρονο ανταγωνιστικό παγκοσμιοποιημένο περιβάλλον.
Η Πελοπόννησος μπορεί να είναι πρωτοπόρος σε αυτή την πορεία εκμεταλλευόμενη τους φυσικούς πόρους της, την παράδοση και τον πολιτισμό της. Η «μεσογειακή διατροφή» είναι παγκοσμίως γνωστή αλλά ο όρος δεν αρκεί από μόνος του για να μετατρέψει τον πρωτογενή τομέα σε πεδίο επιχειρηματικών δραστηριοτήτων και να δημιουργήσει υπεραξία και ανταγωνιστικότητα. Είναι απαραίτητος ο εκσυγχρονισμός του τομέα και η διασύνδεσή του με την αγορά μέσω των επαγγελματικών φορέων για να μπορεί να προσφέρει προϊόντα ανταποκρινόμενα στις προτιμήσεις των καταναλωτών. Μόνο σοβαρές επιχειρηματικές προσπάθειες μπορούν να εκμεταλλευτούν τις σύγχρονες τεχνολογίες, να παράγουν με οικονομίες κλίμακας, να προσελκύσουν επιδοτήσεις αλλά και να οικοδομήσουν ισχυρά επώνυμα προϊόντα. Δεν είναι τυχαίο ότι τα προϊόντα ΠΟΠ/ΠΓΕ, όχι μόνο ανθίστανται στην κρίση, αλλά έχουν σημαντική ανάπτυξη τα τελευταία χρόνια (Μελέτη Γεωπονικού Παν. Αθηνών, 2010).
Η Μεσσηνία, η Πελοπόννησος υπερτερούν επειδή, εκτός από προϊόντα προστιθέμενης αξίας, διαθέτουν διατροφικό πολιτισμό που μπορεί να αποτελέσει πόλο έλξης για εισαγόμενο τουρισμό, να υποστηρίξει και να συνδυαστεί με άλλες τουριστικές και αναπτυξιακές δράσεις. Επιπλέον, ο παραδοσιακός τρόπος παραγωγής των προϊόντων μας μπορεί να αποτελέσει διαβατήριο για τις πιο απαιτητικές αγορές του πλανήτη και ασπίδα βιωσιμότητας για τις τοπικές επιχειρήσεις. Μπορεί να ανταποκριθεί άριστα στις σύγχρονες τάσεις της αγοράς οι οποίες φαίνονται ξεκάθαρα στην πρόσφατη ανακοίνωση της Wal-Mart, της μεγαλύτερης επιχείρησης παγκοσμίως και προπομπού εξελίξεων στον κλάδο τροφίμων, η οποία δηλώνει ότι θα στηρίζει πλέον μικρομεσαίες γεωργικές επιχειρήσεις και θα προτιμά τοπικά προϊόντα και όχι αυτά των μεγάλων βιομηχανιών τροφίμων.
Στο πλαίσιο αυτό, ο ρόλος των Επιμελητηρίων της Πελοποννήσου είναι σήμερα σημαντικότερος από ποτέ για τη μετάβαση της γεωργικής παραγωγής από μικρές γεωργικές εκμεταλλεύσεις σε μοντέρνες, αγρο-διατροφικές επιχειρήσεις που θα παράγουν ανταγωνιστικά προϊόντα ικανοποιώντας και τις πιο απαιτητικές αγορές. Τα Επιμελητήρια μπορούν να υπηρετήσουν το νέο όραμα μιας επιχειρηματικής γεωργίας (και όχι επιδοτούμενης), να συνδέσουν τον πολιτισμό με την επιχειρηματικότητα, τα τοπικά παραδοσιακά προϊόντα με τα σύγχρονα τρόφιμα της «Μεσογειακής διατροφής». Από κοινού με την Περιφέρεια και τους Δήμους, μπορούν να μετατρέψουν την περιοχή μας σε μία άλλη Τοσκάνη (Ιταλία), όπου ο αγροτικός τομέας θα συμβαδίζει με τον θεματικό τουρισμό και τους άλλους τομείς της οικονομίας μας και θα αποτελεί μοχλό τοπικής ανάπτυξης ικανοποιώντας τις πιο απαιτητικές αγορές και ανάγκες των σύγχρονων καταναλωτών.
Το Επιμελητήριο Μεσσηνίας εργάζεται ήδη προς αυτή την κατεύθυνση με μια σειρά από δράσεις όπως για παράδειγμα:
Δημιουργία διεθνούς δικτύου πανεπιστημίων, συμβούλων του Επιμελητηρίου και των μελών του σε θέματα τροφίμων, μάρκετινγκ τροφίμων, διοίκησης επιχειρήσεων τροφίμων (Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, Wagenighen University, Ολλανδία, Aarhus University, Δανία, University of Kent Ηνωμένο Βασίλειο, Brunel University, Ηνωμένο Βασίλειο κ.α)
Δημιουργία δικτύων με σκοπό την καινοτομία, την αύξηση της παραγωγικότητας των γεωργικών μας προϊόντων και την έρευνα των διατροφικών τους πλεονεκτημάτων, οργανοληπτικών ιδιοτήτων κ.λπ. μέσω επιδοτούμενων ερευνητικών προγραμμάτων.
Εκπαιδευτικά σεμινάρια σε συνεργασία με το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών σε θέματα γεωργικής επιχειρηματικότητας για την ασφαλή είσοδο των νέων αγροτών στην αγορά και την επιχειρηματική κοινότητα. Για τον σκοπό αυτό το Επιμελητήριο Μεσσηνίας δημιούργησε Κέντρο Επαγγελματικής Κατάρτισης σε ιδιόκτητο χώρο στην Καλαμάτα (με πιστοποίηση από το ΕΚΕΠΙΣ).
Διαβουλεύεται με τους παραγωγούς – τυποποιητές για την δημιουργία ενός μόνιμου εκθετηρίου αγροτικών προϊόντων στην Αθήνα σε πρώτη φάση.
Καταθέτει τον προσεχή Μάρτιο πρόταση-πρόγραμμα ενημέρωσης και προώθησης των προϊόντων Π.Ο.Π. και Π.Γ.Ε. (Κανονισμός ΕΚ 510/2006) σε αγορές στόχους (Αραβικές Χώρες, Ανατολική Ευρώπη, Ινδία, Κίνα). Στο πλαίσιο του ίδιου Κανονισμού προετοιμάζει επίσης πρόταση – πρόγραμμα και για χώρες της Ε.Ε. που θα κατατεθεί τον Νοέμβριο του 2011.
Δημιούργησε το «Γραφείο Υποδοχής Συνεδρίων & Θεματικού Τουρισμού» με σκοπό την ανάδειξη του Τουριστικού προϊόντος της Μεσσηνίας και τη διασύνδεσή του με τον πρωτογενή τομέα.
Έχει δρομολογήσει τη δημιουργία ηλεκτρονικής αγοράς Τουρισμού & Τοπικών Προϊόντων, για να ανοίξει ο δρόμος της ηλεκτρονικής πώλησης των τοπικών προϊόντων, απευθείας από τον παραγωγό στον καταναλωτή μέσω courier, χωρίς να απαιτείται ηλεκτρονική υποδομή και τεχνογνωσία.
Δημιούργησε δωρεάν συμβουλευτική υπηρεσία για τις ηλεκτρονικές αγορές, την Δημιουργία & Ανάδειξη e-shop, την ανεύρεση δικτύων συνεργατών και οδηγό τοπικών e-shop.
Με όχημα τους «Δρόμους της Ελιάς», τον πολιτισμό της ελιάς, τον διαπολιτισμικό διάλογο και σύμμαχο την UNESCO και το Συμβούλιο της Ευρώπης, το Επιμελητήριο προωθεί το αγροτικό, τουριστικό, πολιτιστικό προϊόν μας, κάνοντας πράξη τη θέση του και άποψη ειδικών στο Μάρκετινγκ ότι «όπως κάποτε το εμπόριο προωθούσε τον πολιτισμό σήμερα ο πολιτισμός προωθεί το εμπόριο».
Για την εξασφάλιση εξωστρέφειας της περιοχής επιμένει στην ανάγκη της μετατροπής της Καλαμάτας σε «νοτιότερη πύλη της Ελλάδος στη Μεσόγειο» και την ακτοπλοϊκή της σύνδεση με την Λιβύη και την Αλεξάνδρεια.
Για την διάδοση της γαστρονομικής κληρονομιάς της Μεσσηνίας και την ένταξη της στον θεματικό τουρισμό έχει σχεδιάσει και θα δημιουργήσει πολυχώρο γνώσης και αναψυχής στην Καλαμάτα, την «Πόλη Γεύσης & Γαστρονομίας».
Αξιοποιεί το ΕΣΠΑ 2007-2013 με προτάσεις ικανές να εξασφαλίσουν δείκτες ευημερίας ακόμη και αυτή την περίοδο της οικονομικής κρίσης, γεγονός που θα μπορούσε να επιτευχθεί εάν το κράτος, η Περιφέρεια, ο Δήμος στηρίξουν και λειτουργήσουν επικουρικά και όχι ανταγωνιστικά με καταξιωμένους θεσμούς όπως τα Επιμελητήρια που θα πρέπει να σημειωθεί λειτουργούν με ίδιους πόρους χωρίς να επιβαρύνουν το κρατικό προϋπολογισμό.
Μέσα από όλες αυτές τις ενέργειες και στο πλαίσιο του ΓΕΜΗ και του One stop Shop στόχος είναι να γίνουν τα Επιμελητήρια κέντρα αναφοράς που ενθαρρύνουν, υποστηρίζουν και ολοκληρώνουν την επιχειρηματικότητα τροφίμων και διατροφής στην περιοχή ευθύνης τους μέσω της δικτύωσης, των συνεργασιών, της προσέλκυσης κεφαλαίων, της εκπαίδευσης και της έρευνας καθώς και της ανάπτυξης επιχειρηματικών εργαλείων και προσφοράς υπηρεσιών.
Βρισκόμαστε στο κατώφλι μιας νέας εποχής. Οι παθογένειες στην παραγωγή και απορρόφηση των αγροτικών προϊόντων είναι γνωστές εδώ και μια 30ετία και πλέον. Γνωστή είναι και η κατανομή των ευθυνών οι οποίες μοιράζονται
στους παραγωγούς, που αρκούνται στις επιδοτήσεις και δεν αναδιαρθρώνουν την παραγωγή τους, ούτε συνεργάζονται όσο θα έπρεπε ώστε να διαθέτουν διαπραγματευτική ισχύ,
στους συνεταιρισμούς, πολλοί εκ των οποίων έχασαν τον ρόλο και την αξιοπιστία τους, μέσα στην αδιαφάνεια και τον κομματισμό,
στους πολιτικούς, που παρέλειψαν να λάβουν τα αναγκαία μέτρα, προκειμένου να εξυπηρετήσουν το πελατειακό τους συμφέρον….
Εδώ που φθάσαμε σήμερα, οι κατευθύνσεις στις οποίες πρέπει να κινηθεί η αγροτική μας πολιτική (τηρώντας το κοινοτικό πλαίσιο της ΚΑΠ) είναι λίγο-πολύ δεδομένες. Επειδή το 2013 έφθασε και θα υπάρξουν δυσάρεστες εξελίξεις για τους Έλληνες αγρότες με τις αναμενόμενες μεταβολές στην ΚΑΠ, θα πρέπει από τώρα να ληφθούν γενναία μέτρα. Γιατί ο νέος προσανατολισμός της ΚΑΠ μετά το 2013 είναι να ενισχύσει την ανάπτυξη της υπαίθρου σε βάρος άμεσων ενισχύσεων.
Η κυβέρνηση έχει εξαγγείλει την κατάθεση νομοσχεδίου, που θα περιλαμβάνει πλέγμα 7 δράσεων για την ρύθμιση των θεμάτων, που έχουν να κάνουν με την αλυσίδα πώλησης των αγροτικών προϊόντων από το χωράφι μέχρι τον τελικό καταναλωτή. Το πλέγμα αυτό, είναι μια συνολική εκ πρώτης όψεως αντιμετώπιση του προβλήματος απαιτούνται όμως πολύ περισσότερα: στήριξη της αναδιάρθρωσης των καλλιεργειών, συνεργασία και συγχώνευση αγροτικών εκμεταλλεύσεων, των υγιών συνεταιριστικών πρακτικών, αλλά και των ιδιωτικών επιχειρήσεων πρώτης μεταποίησης, τυποποίησης και εξαγωγής. Θέματα, όπως η διανομή των προϊόντων, το μάρκετινγκ, η πολιτική διανομής σε εσωτερικό και εξωτερικό, δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν επιτυχώς στο επίπεδο του μεμονωμένου παραγωγού και προϋποθέτουν συνεργασίες, συνεταιρισμό ή ανταγωνιστική ιδιωτική επιχείρηση μεταποίησης-τυποποίησης, για να μπορούν να έχουν πρόσβαση και διείσδυση στις μεγάλες αγορές του εξωτερικού.
Το Επιμελητήριο επεξεργάστηκε, έχει προγραμματίσει ή υλοποιεί ήδη τις δικές του συγκεκριμένες προτάσεις και είναι έτοιμο να συνεργαστεί με όλους τους ενδιαφερόμενους και φορείς προκειμένου να συμβάλλει στο επιτυχές πέρασμα στην νέα εποχή. Δεν υπάρχουν πλέον περιθώρια για αναλύσεις και δισταγμούς αλλά μόνο για δράση γιατί με το να συνεχίσει κανείς να εθελοτυφλεί οδηγεί τον ίδιο και την περιοχή μας σε βέβαιο αδιέξοδο.Από το Γραφείο Τύπου του Επιμελητηρίου Μεσσηνίας
Παρέμβαση Καραμπάτου για τα αγροτικά στη σύσκεψη υπό την προεδρεία του Περιφερειάρχη